نظام رتبهبندي QS- رتبهبندي دانشگاهها به تفكيك رشته[1] در سال 2014
- مقدمه:
نظام رتبهبندي QS از سال 2004 فعاليت خود را آغاز نموده است و از سال 2011 اقدام به رتبهبندي دانشگاهها در 30 رشته (5 گروه) مينمايد. اين نظام در هر سال 200 دانشگاه برتر جهان در هر رشته را معرفي مينمايد. در سال 2014، علاوه بر دانشگاههاي برتر جهان، 5 دانشگاه برتر هر كشور (كه ممكن است در بين دانشگاههاي برتر جهان حضور نداشته باشند) نيز معرفي شدهاند.
اين نظام و ساير نظامهاي رتبهبندي جهاني با مشكلات زيادي درخصوص دسترسي به اطلاعات دانشگاهها در كشورهاي مختلف مواجه هستند. اين مشكلات هنگامي كه تمركز بررسيها بر واحدهاي كوچكتر يك دانشگاه مانند دانشكدهها يا رشتهها باشد، افزايش مييابد. به عنوان مثال داشتن اطلاعات نسبت استاد به دانشجو براي يك دانشگاه ساده است ولي دسترسي به اين اطلاعات در هر رشته حتي در دانشگاههاي پيشرفته و با زمينه اطلاعاتي مناسب نيز مشكل ميباشد. به همين دليل نظام رتبهبندي QS شاخصهاي ارزيابي خود را در رتبهبندي به تفكيك رشته به شاخصهايي كه امكان جمعآوري اطلاعات آنها مستقل از دانشگاهها وجود دارد، محدود كرده است.
- شاخصهاي ارزيابي
- شهرت علمي:
اين شاخص بخش اصلي ارزيابي QS از سال 2004 بوده و اطلاعات مربوط به آن از طريق نظرسنجي جمعآوري ميگردد.
- شهرت از ديد بازار كار:
در اين شاخص از كارفرمايان خواسته ميشود تا 10 دانشگاه داخلي و 30 دانشگاه بينالمللي را كه داراي فارغالتحصيلان با كيفيت براي استخدام هستند، اعلام كنند.
- استنادها:
به طور كلي نظام رتبهبندي QS، استنادها به ازاء هر عضو هيأت علمي را مبناي محاسبه قرار ميدهد ولي از آنجاييكه دسترسي به تعداد اعضاي هيأت علمي در هر رشته مشكل است، در رتبهبندي به تفكيك رشته، تعداد استنادها به ازاء هر مقاله محاسبه ميشود. اطلاعات مربوط به اين شاخص از پايگاه داده اسكوپوس استخراج شده و در هر رشته بايستي حداقل 6000 مقاله در اين پايگاه ثبت شده باشد تا ميزان استنادها مورد بررسي قرار گيرد. به عنوان مثال براي ارزيابي در سال 2014، هر دانشگاه بايستي در بازه زماني 20012-2008، 6000 مقاله ثبت شده داشته باشد.
- شاخص H:
هدف اين شاخص سنجش بهرهوري و تاثير توليدات علمي محققان ميباشد. در اين شاخص علاوه بر توجه به تعداد مقالات محقق يا گروهي از محققان، به ميزان استناد به مقالات آنها نيز توجه ميگردد.
منبع: وبسايت نظام رتبهبندي QS (www.iu.qs.com)
|
جدول 1: پنج دانشگاه برتر جهان در گروه رشتههاي هنر و علوم انساني |
|||||||||
|
رتبه جهاني |
فلسفه |
زبانهاي مدرن |
تاريخ |
زبان و ادبيات انگليسي |
زبانشناسي |
||||
|
1 |
دانشگاه نيويورك |
دانشگاه آكسفورد |
دانشگاه كمبريج |
دانشگاه آكسفورد |
موسسه صنعتي ماساچوست |
||||
|
2 |
دانشگاه آكسفورد |
دانشگاه كمبريج |
دانشگاه آكسفورد |
دانشگاه كمبريج |
دانشگاه كاليفرنيا، لسآنجلس |
||||
|
3 |
دانشگاه پيتسبرگ |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه ادينبرگ |
||||
|
4 |
دانشگاه ايالتي نيوجرسي |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
دانشگاه يل |
دانشگاه يل |
دانشگاه آكسفورد |
||||
|
5 |
دانشگاه كمبريج |
دانشگاه استنفورد |
دانشگاه پرينستون |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
دانشگاه استنفورد |
||||
|
جدول 2: پنج دانشگاه برتر ايران در گروه رشتههاي هنر و علوم انساني |
|||||||||
|
رتبه ملي |
فلسفه |
زبانهاي مدرن* |
تاريخ |
زبان و ادبيات انگليسي |
زبانشناسي |
||||
|
1 |
دانشگاه تهران |
دانشگاه علوم پزشكي تهران** |
دانشگاه تحصيلات تكميلي علوم پايه زنجان** |
دانشگاه آزاد اسلامي |
دانشگاه آزاد اسلامي |
||||
|
2 |
- |
دانشگاه شيراز |
- |
- |
دانشگاه علوم پزشكي تهران** |
||||
|
3 |
- |
دانشگاه فردوسي مشهد |
- |
- |
- |
||||
|
4 |
- |
دانشگاه تهران |
- |
- |
- |
||||
|
5 |
- |
دانشگاه اصفهان |
- |
- |
- |
||||
* مرتبط با رشتههايي مانند زبان ادبيات فرانسه، روسي، آلماني و ساير زبانها و ادبيات اروپايي.
* * براي 200 دانشگاه برتر جهان در هر رشته، مطالعات ارزيابي با دقت كامل انجام شده است ولي براي دانشگاههاي برتر هر كشور كه در بين 200 دانشگاه برتر جهان حضور ندارند، بررسيها با همان دقت نميباشد. بنابراين، رتبهبندي آنها در سطح ملي صرفا جهت اطلاع بوده و اين احتمال وجود دارد كه دانشگاههاي برتر ملي، در رشتههاي غيرمرتبط با زمينه تخصصي فعاليت خود قرار گرفته باشند.
|
جدول 3: پنج دانشگاه برتر جهان در گروه رشتههاي فني و مهندسي |
|||||
|
رتبه جهاني |
علوم كامپيوتر و سيستمهاي اطلاعاتي |
مهندسي شيمي |
مهندسي عمران و سازه |
مهندسي برق و الكترونيك |
مهندسي مكانيك، هوا-فضا و توليد |
|
1 |
موسسه صنعتي ماساچوست |
موسسه صنعتي ماساچوست |
موسسه صنعتي ماساچوست |
موسسه صنعتي ماساچوست |
موسسه صنعتي ماساچوست |
|
2 |
دانشگاه استنفورد |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
دانشگاه ايلينويز در اوبانا |
دانشگاه استنفورد |
دانشگاه استنفورد |
|
3 |
دانشگاه كارنگي ملون |
دانشگاه استنفورد |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
دانشگاه كمبريج |
|
4 |
دانشگاه كمبريج |
دانشگاه كمبريج |
دانشگاه توكيو |
دانشگاه كمبريج |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
|
5 |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه ملي سنگاپور |
دانشگاه كمبريج |
مؤسسه فني سوئيس- ETH زوريخ |
دانشگاه ميشيگان |
|
جدول 4: پنج دانشگاه برتر ايران در گروه رشتههاي فني و مهندسي |
|||||
|
رتبه ملي |
علوم كامپيوتر و سيستمهاي اطلاعاتي |
مهندسي شيمي |
مهندسي عمران و سازه |
مهندسي برق و الكترونيك |
مهندسي مكانيك، هوا-فضا و توليد |
|
1 |
دانشگاه صنعتي شريف |
دانشگاه تهران |
دانشگاه صنعتي شريف |
دانشگاه صنعتي شريف |
دانشگاه تهران |
|
2 |
دانشگاه تهران |
دانشگاه صنعتي شريف |
دانشگاه تهران |
دانشگاه تهران |
دانشگاه صنعتي شريف |
|
3 |
دانشگاه آزاد اسلامي |
دانشگاه صنعتي گلپايگان |
دانشگاه صنعتي اميركبير |
دانشگاه آزاد اسلامي |
دانشگاه علم و صنعت ايران |
|
4 |
دانشگاه جامع علمي- كاربردي |
دانشگاه فردوسي مشهد |
دانشگاه شيراز |
دانشگاه صنعتي اصفهان |
دانشگاه صنعتي اصفهان |
|
5 |
دانشگاه صنعتي اصفهان |
دانشگاه تبريز |
دانشگاه صنعتي اصفهان |
دانشگاه اصفهان |
دانشگاه صنعتي اميركبير |
|
جدول 5: پنج دانشگاه برتر جهان در گروه رشتههاي علوم زيستي و پزشكي |
||||||
|
رتبه جهاني |
پزشكي |
علوم بيولوژيك |
روانشناسي |
داروسازي |
كشاورزي و جنگلداري |
|
|
1 |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه كاليفرنيا- دايويس |
|
|
2 |
دانشگاه آكسفورد |
دانشگاه كمبريج |
دانشگاه كمبريج |
دانشگاه آكسفورد |
دانشگاه واخنينگن |
|
|
3 |
دانشگاه كمبريج |
موسسه صنعتي ماساچوست |
دانشگاه آكسفورد |
كالج سلطنتي لندن |
دانشگاه كرنل |
|
|
4 |
دانشگاه استنفورد |
دانشگاه آكسفورد |
دانشگاه استنفورد |
دانشگاه UCL |
دانشگاه ويسكانسين- مديسون |
|
|
5 |
دانشگاه كاليفرنيا، لسآنجلس |
دانشگاه استنفورد |
دانشگاه يل |
دانشگاه منچستر |
دانشگاه ايالتي لاوا |
|
|
جدول 6: پنج دانشگاه برتر ايران در گروه رشتههاي علوم زيستي و پزشكي |
||||||
|
رتبه ملي |
پزشكي |
علوم بيولوژيك |
روانشناسي |
داروسازي |
كشاورزي و جنگلداري |
|
|
1 |
دانشگاه علوم پزشكي تهران |
دانشگاه علوم پزشكي تهران |
- |
- |
دانشگاه علوم پزشكي تهران |
|
|
2 |
دانشگاه تهران |
دانشگاه تهران |
- |
- |
دانشگاه علم و صنعت ايران |
|
|
3 |
دانشگاه علوم پزشكي مشهد |
دانشگاه صنعتي شريف |
- |
- |
دانشگاه شيراز |
|
|
4 |
دانشگاه آزاد اسلامي |
دانشگاه شيراز |
- |
- |
دانشگاه صنعتي اصفهان |
|
|
5 |
- |
دانشگاه صنعتي اصفهان |
- |
- |
دانشگاه اصفهان |
|
|
جدول 7: پنج دانشگاه برتر جهان در گروه رشتههاي علوم اجتماعي و مديريت |
|||||||||
|
رتبه جهاني |
آمار و پژوهش عملياتي |
علوم اجتماعي |
علوم سياسي و بينالملل |
حقوق |
اقتصاد و اقتصادسنجي |
مالي و حسابداري |
ارتباطات و رسانه |
آموزش |
|
|
1 |
دانشگاه استنفورد |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه ویسکانسین، مدیسن |
موسسه آموزش دانشگاه لندن |
|
|
2 |
موسسه صنعتي ماساچوست |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
دانشگاه آكسفورد |
دانشگاه آكسفورد |
موسسه صنعتي ماساچوست |
دانشگاه آكسفورد |
مدرسه علوم اقصادي و سياسي لندن |
دانشگاه ملبورن |
|
|
3 |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
دانشگاه كاليفرنيا، لسآنجلس |
مدرسه علوم اقصادي و سياسي لندن |
دانشگاه كمبريج |
مدرسه علوم اقصادي و سياسي لندن |
مدرسه علوم اقصادي و سياسي لندن |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
دانشگاه هاروارد |
|
|
4 |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه ویسکانسین، مدیسن |
دانشگاه پرينستون |
دانشگاه يل |
دانشگاه استنفورد |
دانشگاه كمبريج |
دانشگاه کالیفرنیای جنوبی |
دانشگاه كمبريج |
|
|
5 |
موسسه صنعتي جورجيا |
موسسه علوم اقصادي و سياسي لندن |
دانشگاه يل |
دانشگاه نيويورك |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
دانشگاه استنفورد |
دانشگاه تگزاس در آستين |
دانشگاه استنفورد |
|
|
جدول 8: پنج دانشگاه برتر ايران در گروه رشتههاي علوم اجتماعي و مديريت |
|||||||||
|
رتبه ملي |
آمار و پژوهش عملياتي |
علوم اجتماعي |
علوم سياسي و بينالملل |
حقوق |
اقتصاد و اقتصادسنجي |
مالي و حسابداري |
ارتباطات و رسانه* |
آموزش |
|
|
1 |
دانشگاه تهران |
- |
- |
تربيت مدرس |
- |
- |
دانشگاه تهران |
دانشگاه تهران |
|
|
2 |
دانشگاه صنعتي شريف |
- |
- |
- |
- |
- |
دانشگاه آزاد اسلامي |
دانشگاه آزاد اسلامي |
|
|
3 |
دانشگاه علوم پزشكي تهران |
- |
- |
- |
- |
- |
دانشگاه فردوسي مشهد |
دانشگاه شهيدبهشتي |
|
|
4 |
دانشگاه صنعتي اصفهان |
- |
- |
- |
- |
- |
دانشگاه تبريز |
دانشگاه صنعتي اميركبير |
|
|
5 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
دانشگاه پيام نور |
- |
|
|
* مرتبط با رشتههايي مانند علوم اجتماعي، علوم سياسي، كتابداري و اطلاعرساني. |
|||||||||
|
جدول 9: پنج دانشگاه برتر جهان در گروه رشتههاي علوم طبيعي |
|||||||
|
رتبه جهاني |
فيزيك و نجوم |
رياضي |
محيط زيست |
علوم زميني و دريايي |
علوم مواد |
شيمي |
جغرافيا |
|
1 |
موسسه صنعتي ماساچوست |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
دانشگاه هاروارد |
موسسه صنعتي ماساچوست |
موسسه صنعتي ماساچوست |
دانشگاه آكسفورد |
|
2 |
دانشگاه هاروارد |
موسسه صنعتي ماساچوست |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه كمبريج |
دانشگاه استانفورد |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
مدرسه علوم سياسي و اقتصادي لندن |
|
3 |
دانشگاه كمبريج |
دانشگاه آكسفورد |
مؤسسه فني سوئيس- ETH زوريخ |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
دانشگاه كمبريج |
دانشگاه كمبريج |
دانشگاه كمبريج |
|
4 |
دانشگاه استنفورد |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
دانشگاه كمبريج |
موسسه صنعتي کالیفرنیا |
كالج سلطنتي لندن |
دانشگاه هاروارد |
دانشگاه دورهام |
|
5 |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
دانشگاه كمبريج |
دانشگاه استنفورد |
موسسه صنعتي ماساچوست |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
دانشگاه استنفورد |
دانشگاه كاليفرنيا، بركلي |
|
جدول 10: پنج دانشگاه برتر ايران در گروه رشتههاي علوم طبيعي |
|||||||
|
رتبه ملي |
فيزيك و نجوم |
رياضي |
محيط زيست |
علوم زميني و دريايي |
علوم مواد |
شيمي |
جغرافيا |
|
1 |
دانشگاه صنعتي شريف |
دانشگاه صنعتي شريف |
دانشگاه تهران |
دانشگاه تهران |
دانشگاه تهران |
دانشگاه تهران |
- |
|
2 |
دانشگاه تهران |
دانشگاه تهران |
دانشگاه صنعتي شريف |
دانشگاه شهيدبهشتي |
دانشگاه صنعتي شريف |
دانشگاه صنعتي شريف |
- |
|
3 |
دانشگاه جامع علمي- كاربردي |
دانشگاه صنعتي اميركبير |
دانشگاه صنعتي گلپايگان |
- |
دانشگاه علوم پزشكي تهران |
دانشگاه علوم پزشكي تهران |
- |
|
4 |
دانشگاه صنعتي اصفهان |
- |
دانشگاه علم و صنعت ايران |
- |
دانشگاه صنعتي اصفهان |
دانشگاه علم و صنعت ايران |
- |
|
5 |
دانشگاه صنعتي اميركبير |
- |
- |
- |
دانشگاه صنعتي اميركبير |
دانشگاه كاشان |
- |
